Làm việc từ xa ở Nhật - work from home
Dạo gần đây mình thấy khá nhiều bạn có nhu cầu tìm việc làm tại nhà ở Nhật, hay còn gọi là Work From Home (WFH), Remote Work, 在宅勤務 hoặc テレワーク.
Đặc biệt là các mẹ bỉm sữa, những bạn muốn có thêm thời gian dành cho gia đình, hoặc những bạn đã quá mệt mỏi với việc mỗi ngày phải đi đi về về giữa nhà và công ty.
Bản thân mình cũng làm công việc chuyên môn có áp dụng hình thức làm việc từ xa, nên hôm nay muốn chia sẻ một chút kinh nghiệm thực tế về loại hình công việc này.
Làm việc tại nhà có thực sự nhàn không? Có thể vừa chăm con vừa kiếm tiền không? Lương có cao không? Cần giỏi đến mức nào? Và quan trọng nhất là tìm việc làm remote ở Nhật bằng cách nào?
Mình sẽ đi từ từng hiểu lầm một nhé.
HIỂU LẦM SỐ 1: Làm việc tại nhà có thể vừa làm vừa chăm con
KHÔNG THỂ! Hoặc ít nhất là với những công việc toàn thời gian, có yêu cầu về năng suất và thời gian làm việc nghiêm túc như công việc của mình.
Có rất nhiều mẹ bỉm nhắn hỏi mình tìm công việc làm tại nhà ở đâu, vì các mẹ cũng muốn vừa làm vừa chăm con nhỏ.
Thì mình phải nói thật, cái viễn cảnh vừa ngồi máy tính kiếm tiền, vừa quay sang cho con ăn, thay bỉm, dỗ con ngủ, chơi với con… thực tế không đơn giản như mọi người nghĩ đâu.
Làm là làm, chăm con là chăm con.
Làm việc ở xa hay ở gần thì vẫn là làm việc. Công việc dù thực hiện dưới hình thức nào thì khối lượng vẫn không tự nhiên giảm đi, chất lượng công việc vẫn phải đảm bảo và deadline vẫn phải hoàn thành.
Nếu có ông bà, chồng hoặc người thân ở bên cạnh chăm con, bạn không cần trực tiếp động tay vào việc chăm sóc, chỉ thỉnh thoảng quay sang nhìn con một chút thì hoàn toàn có thể làm việc tại nhà.
Nhưng nếu chỉ có một mẹ, một con, vừa làm việc vừa với tay ra chăm một đứa trẻ nhỏ thì mình nghĩ rất khó để đảm bảo cả hai.
Chưa kể nhiều công việc remote còn phải họp online, trả lời điện thoại, xử lý sự cố hoặc hoàn thành công việc trong khung giờ cố định.
Thật sự nhiều khi chỉ là đứng lên đi vệ sinh thôi, mình cũng phải cân nhắc xem thời điểm nào rời khỏi con trỏ chuột là hợp lý, không làm đứt mạch suy nghĩ hay ảnh hưởng đến công việc đang xử lý.
Chứ đừng nói là đứng dậy để chăm một em bé!
Tất nhiên những công việc freelance, làm theo sản phẩm hoặc có thời gian cực kỳ linh hoạt thì có thể sắp xếp khác. Nhưng đối với một công việc chính thức tại công ty, Work From Home không đồng nghĩa với vừa làm việc vừa trông con.
HIỂU LẦM SỐ 2: Làm việc remote là ngồi quán cà phê chill chill, ngắm đường phố và tay bấm chuột tách tách
Mọi người chắc không lạ gì những hình ảnh một bạn trẻ ngồi cạnh cửa kính quán cà phê, bên cạnh là ly latte, trước mặt là chiếc laptop. Vừa làm việc, vừa nghe nhạc, vừa ngắm đường phố.
Nhìn đúng là thích thật. =))
Nhưng thực tế không phải công việc remote nào cũng có thể làm như vậy.
Trước hết là vấn đề bảo mật thông tin và dữ liệu công ty.
Phần lớn các công ty có quy định bảo mật nghiêm túc đều quan tâm đến môi trường làm việc của nhân viên. Một số nơi hạn chế hoặc không cho phép sử dụng Wi-Fi công cộng, làm việc tại địa điểm không được phê duyệt, hoặc để người ngoài nhìn thấy màn hình máy tính.
Vậy nên không phải cứ được làm việc từ xa là có thể mang máy tính đi bất cứ đâu.
Thứ hai là tính chất công việc.
Những công việc yêu cầu tập trung cao, xử lý dữ liệu phức tạp hoặc sử dụng nhiều phần mềm chuyên môn thì môi trường ồn ào như quán cà phê chưa chắc đã phù hợp.
Ví dụ như công việc thiết kế của mình.
Mình bày ở nhà la liệt một cái máy tính, hai cái màn hình, thêm một cái máy in, rồi một loạt sách, bản vẽ và tài liệu chuyên môn mà đôi khi vẫn cảm thấy chưa đủ không gian.
Thì thử hỏi một cái bàn bé tẹo ở quán cà phê làm sao mà bày cho hết? =))
Đương nhiên vẫn có những công việc chỉ cần một chiếc laptop và Internet là có thể xử lý, nhưng không phải nghề nào cũng thế.
Work From Home là được thay đổi địa điểm làm việc, chứ không có nghĩa công việc sẽ tự nhiên trở nên chill hơn.
HIỂU LẦM SỐ 3: Việc làm tại nhà có mức lương rất cao hoặc rất thấp
Mình thấy có hai luồng suy nghĩ khá trái ngược nhau.
Một số bạn nghĩ làm việc tại nhà là công việc công nghệ cao, mức lương chắc chắn phải rất tốt.
Một số khác lại cho rằng không cần đến công ty thì lương sẽ thấp hơn, vì công ty đã tạo điều kiện cho mình rồi.
Thật ra, theo mình, mức lương không nên được đánh giá chỉ dựa vào địa điểm làm việc.
Với những công ty có chế độ làm việc từ xa rõ ràng, lương thưởng thường được thỏa thuận dựa trên vị trí, năng lực, trách nhiệm, thời gian làm việc hoặc giá trị công việc mà nhân viên mang lại.
Có công việc được trả lương tháng, có công việc tính theo giờ, cũng có công việc trả tiền theo dự án hoặc sản phẩm hoàn thành.
Ví dụ cùng là CAD Operator, nếu hai người đảm nhận công việc tương đương, năng suất và chất lượng như nhau, thì việc một người ngồi ở văn phòng và một người ngồi ở nhà không tự động có nghĩa là giá trị lao động của họ khác nhau.
Tất nhiên mỗi công ty có chế độ nhân sự riêng.
Một số công ty có thể điều chỉnh trợ cấp đi lại (交通費), phụ cấp làm việc tại nhà hoặc những khoản trợ cấp gắn với điều kiện làm việc thực tế.
Điều đó khác với việc cố tình ép mức lương cơ bản của người lao động xuống chỉ vì họ muốn làm remote.
Mình nghĩ khi tìm việc làm tại nhà ở Nhật, mọi người nên quan tâm đến nội dung công việc, hợp đồng và cơ cấu lương thưởng hơn là chỉ nhìn thấy chữ 在宅勤務 rồi cho rằng công việc đó chắc chắn rất tốt hoặc rất tệ.
HIỂU LẦM SỐ 4: Phải cực kỳ giỏi mới có thể làm việc từ xa
Thật ra thì nhiều khi không cần giỏi xuất sắc đâu.
Giỏi bình thường, làm được việc, biết tự chịu trách nhiệm với phần việc của mình thì vẫn có thể làm việc tại nhà bình thường.
Theo mình, việc một người có thể Work From Home hay không phụ thuộc khá nhiều vào tính chất công việc và khả năng làm việc độc lập.
Ví dụ những công việc như:
IT, lập trình viên, phát triển website hoặc ứng dụng.
CAD Operator, thiết kế bản vẽ kỹ thuật, JWCAD, AutoCAD.
Thiết kế đồ họa, thiết kế sản phẩm.
Xuất nhập khẩu, xử lý chứng từ, logistics.
Kế toán, phân tích dữ liệu, xử lý dữ liệu Excel.
Dịch thuật, biên tập nội dung hoặc một số công việc hỗ trợ khách hàng online.
Những công việc này, tùy vào doanh nghiệp và vị trí cụ thể, có thể tổ chức làm việc từ xa vì một phần hoặc phần lớn sản phẩm được tạo ra, trao đổi và kiểm tra trên máy tính.
Ví dụ người làm IT tạo ra website hoặc ứng dụng, CAD Operator hoàn thành bản vẽ, nhân viên xuất nhập khẩu xử lý hồ sơ và chứng từ để hỗ trợ hàng hóa thông quan, người thiết kế hoàn thành sản phẩm theo yêu cầu.
Nói là làm văn phòng cho sang thôi, chứ mình vẫn thường nghĩ chúng ta cũng là những người công nhân văn phòng.
Công nhân nhà máy làm ra sản phẩm có thể cầm được trên tay.
Còn sản phẩm của chúng ta nằm trên máy tính, trên giấy tờ, trên hệ thống hoặc trên đám mây.
Chỉ khác nhau về hình thức của sản phẩm thôi.
Nhờ vậy mà một số công việc văn phòng có thể linh hoạt địa điểm làm việc hơn.
Tuy nhiên, làm việc độc lập không đồng nghĩa với không cần giao tiếp. Làm remote vẫn phải phối hợp với đồng nghiệp, báo cáo tiến độ, xử lý sai sót và chịu trách nhiệm với kết quả.
Vì thế, thay vì chỉ đặt câu hỏi "Mình có đủ giỏi để làm việc tại nhà không?", mình nghĩ nên hỏi thêm:
"Công việc chuyên môn của mình có thể thực hiện từ xa được không? Và mình đã đủ khả năng làm việc độc lập hay chưa?"
HIỂU LẦM SỐ 5: Muốn Work From Home thì phải tìm công việc tuyển remote 100% ngay từ đầu
Đây là hiểu lầm mình muốn nói kỹ nhất.
Rất nhiều bạn nhắn hỏi mình tìm việc làm tại nhà ở Nhật ở đâu, có công ty nào tuyển nhân viên làm việc online ngay từ khi mới vào không.
Thật ra những công việc tuyển Full Remote (フルリモート), tức là làm việc từ xa hoàn toàn ngay từ đầu, vẫn có.
Nhưng để tìm được một công việc như vậy, đặc biệt khi chưa có kinh nghiệm hoặc chưa có chuyên môn rõ ràng, thì không hề dễ.
Thử đặt mình vào vị trí nhà tuyển dụng nhé.
Liệu bạn có dễ dàng tin tưởng một người mới đến mức giao cho họ một cái máy tính vài chục củ, tài khoản hệ thống nội bộ và quyền truy cập dữ liệu công ty ngay từ ngày đầu tiên, rồi cho họ tự làm ở nhà hay không?
Một số công ty có hệ thống đào tạo và quản lý từ xa rất tốt nên hoàn toàn có thể làm được điều đó. Nhưng nhiều công ty khác lại muốn nhân viên đến văn phòng trong giai đoạn đầu để học quy trình, trao đổi và xây dựng sự tin tưởng.
Vì vậy, với những bạn chưa có nhiều kinh nghiệm, mình nghĩ một hướng đi thực tế hơn là:
Đừng chỉ tìm việc làm từ xa ngay lập tức. Hãy tìm một công việc có chế độ làm việc từ xa.
Ban đầu mình có thể làm việc tại văn phòng để học hỏi, hiểu quy trình, chứng tỏ năng lực và xây dựng niềm tin với công ty.
Sau khi đã có khả năng xử lý công việc độc lập, mình có thể trao đổi về việc áp dụng chế độ làm việc tại nhà, nếu công ty cho phép.
Ví dụ như chị mình hiện đang làm phòng xuất nhập khẩu tại một công ty Đức ở Việt Nam.
Công ty chị có chế độ mỗi tuần một ngày Work From Home cho nhân viên.
Đó không phải làm việc từ xa 100%, nhưng cũng đã giúp nhân viên linh hoạt hơn rất nhiều rồi.
Ở Nhật cũng có nhiều hình thức tương tự như Hybrid Work, tức là kết hợp làm việc tại văn phòng và làm việc từ xa.
Còn những vị trí như quản lý sản xuất nhà xưởng, quản lý chất lượng cần kiểm tra trực tiếp tại nhà máy, hay những công việc cần thường xuyên tiếp xúc với khách hàng, nhân viên và hiện trường thì việc làm từ xa hoàn toàn sẽ khó hơn.
Một số công việc hành chính nhân sự, sales hay phiên dịch cũng có thể làm online, nhưng còn tùy nhiệm vụ cụ thể chứ không thể chỉ nhìn vào tên nghề mà kết luận được.
Vậy tìm việc làm tại nhà ở Nhật bằng cách nào?
Nếu đang sinh sống ở Nhật và muốn tìm một công việc có chế độ Work From Home, mình nghĩ trước hết mọi người nên đọc kỹ thông tin tuyển dụng (求人情報).
Một số từ khóa tiếng Nhật có thể tìm kiếm là:
在宅勤務（ざいたくきんむ）: Làm việc tại nhà.
在宅勤務可（ざいたくきんむか）: Có thể làm việc tại nhà.
在宅勤務可能（ざいたくきんむかのう）: Cho phép làm việc tại nhà.
リモートワーク: Làm việc từ xa.
フルリモート: Làm việc hoàn toàn từ xa.
テレワーク: Làm việc từ xa bằng công nghệ thông tin.
ハイブリッド勤務: Kết hợp làm ở văn phòng và từ xa.
一部在宅勤務: Có thể làm việc tại nhà một phần thời gian.
未経験 在宅勤務: Việc làm tại nhà dành cho người chưa có kinh nghiệm.
Các bạn có thể kết hợp những từ khóa này với chuyên môn của mình.
Ví dụ:
「CADオペレーター 在宅勤務」
「JWCAD リモートワーク」
「貿易事務 在宅勤務」
「ITエンジニア フルリモート」
「データ入力 在宅勤務」
Ngoài việc tìm trên các website tuyển dụng như Indeed Japan, 求人ボックス hay Hello Work, các bạn cũng có thể hỏi trực tiếp trong lúc phỏng vấn.
Vì thực tế có những công ty không ghi rõ chế độ làm việc từ xa trong tin tuyển dụng nhưng vẫn có thể linh hoạt tùy theo vị trí, tình hình công việc và năng lực của nhân viên.
Ví dụ có thể hỏi:
「御社では在宅勤務制度を導入されていますか。」
(Công ty mình có áp dụng chế độ làm việc tại nhà không ạ?)
Hoặc nhẹ nhàng hơn:
「家庭の事情などで出社が難しい場合、在宅勤務の相談は可能でしょうか。」
(Trong trường hợp có việc gia đình khiến tôi khó đến công ty, liệu tôi có thể trao đổi về việc làm việc tại nhà không ạ?)
Mình nghĩ đây là những câu hỏi hoàn toàn bình thường.
Tuy nhiên, nếu mục tiêu của bạn là làm tại nhà lâu dài, hãy hỏi rõ công ty có chế độ chính thức hay không, thay vì chỉ dựa vào việc thỉnh thoảng được linh động một vài ngày.
Và nhớ phân biệt công việc remote có hợp đồng lao động rõ ràng với những lời mời "việc nhẹ lương cao, chỉ cần điện thoại, không cần kinh nghiệm" trên mạng nhé.
CUỐI CÙNG: LÀM VIỆC TẠI NHÀ CÓ THỰC SỰ SƯỚNG KHÔNG?
Có chứ. =))
Đối với mình, lợi ích lớn nhất của việc làm tại nhà là tiết kiệm thời gian di chuyển, có thể chủ động hơn trong sinh hoạt và đỡ mất sức vì phải đi lại.
Nhất là khi đã có gia đình và con nhỏ thì việc bớt được thời gian đi đường đôi khi cũng rất có giá trị.
Nhưng đổi lại, làm việc tại nhà đòi hỏi khả năng tự quản lý thời gian, tập trung và chịu trách nhiệm với công việc.
Không có nghĩa là không ai nhìn thấy mình thì mình có thể làm ít đi.
Cũng không có nghĩa là cả ngày ngồi ở nhà thì sẽ có nhiều thời gian rảnh.
Mình nghĩ làm việc từ xa là một chế độ làm việc, chứ không phải một nghề nghiệp.
Thay vì cố tìm bằng được một công việc chỉ vì nó cho phép làm tại nhà, hãy đầu tư vào một chuyên môn có thể tạo ra sản phẩm hoặc giá trị rõ ràng, rồi tìm một doanh nghiệp có hình thức làm việc phù hợp.
Khi năng lực của mình đủ tốt, công việc của mình đủ độc lập và công ty có cơ chế quản lý phù hợp, thì Work From Home sẽ trở thành một lựa chọn thực tế hơn rất nhiều.
Hy vọng bài chia sẻ này giúp các bạn đang muốn tìm việc làm tại nhà ở Nhật, đặc biệt là các mẹ bỉm, có cái nhìn rõ ràng hơn về công việc remote.
Còn mọi người thì sao? Mọi người thích đi làm tại công ty hay thích Work From Home hơn? 😁
Bình luận